Ekoportal.eu - ochrona środowiska ekologia ochrona przyrody recykling biopaliwa GMO odpady - Wielka lekcja ekologii i szacunku dla środowiska

Wielka lekcja ekologii i szacunku dla środowiska

12.09.2007.

"Sprzątanie świata to przede wszystkim wielka lekcja ekologii, szacunku dla środowiska, innych żywych stworzeń, człowieka, a na końcu szacunku dla samego siebie i odpowiedzialności za własną osobę" - wyjawił w wywiadzie dla portalu Ekoportal.eu Sławomir Brzózek, członek Zarządu Fundacji Nasza Ziemia, organizatora corocznej akcji Sprzątanie Świata. Zapraszamy do lektury niezwykle ciekawego wywiadu.

Izabela Rębała: Muszę przyznać, że gdy słyszę nazwę Fundacja Nasza Ziemia to od razu na usta ciśnie się słowo sprzątanie świata. Proszę powiedzieć, czym jest ta akcja?

SB: Sprzątanie świata to przede wszystkim wielka lekcja ekologii, szacunku dla środowiska, innych żywych stworzeń, człowieka, a na końcu szacunku dla samego siebie i odpowiedzialności za własną osobę. I o to chodzi w sprzątaniu świata. Czternaście lat temu, kiedy rozpoczynaliśmy tą kampanię, pierwsza piosenka jej towarzysząca (napisana przez pana Wojciecha Młynarskiego) posiadała w refrenie słowa: ?posprzątajmy sobie w głowach, by nie śmiecić więcej?. Od kilku lat sprzątanie świata jest swego rodzaju metaforą, ponieważ sprawy związane z zarządzaniem środowiskiem, ochroną środowiska wykraczają daleko poza sprzątanie i zaczynają się znacznie wcześniej niż śmieci leżące na ulicy. Chodzi o to, abyśmy poukładali sobie pewną hierarchię faktów w naszych głowach, wtedy rzeczywiście nie trzeba będzie chronić środowiska, bo ono będzie po prostu zadbane.

Czyli akcja ta rozpoczęła się 14 lat temu?

SB: Tak. W tym roku akcja ta organizowana jest już po raz 14. Bierze w niej udział około miliona wolontariuszy, którzy wykonują niekiedy bardzo proste, ale w momencie, kiedy zważymy na efekt skali, bardzo potrzebne i przynoszące zmiany działania.

Proszę powiedzieć, jak wyglądają przygotowania do tej kampanii?

SB: Rolą fundacji jest koordynowanie tego całorocznego programu na poziomie krajowym. Dbamy o to, by mówiły o tym media, aby informacja o kampanii dotarła do wszystkich samorządów, do większości szkół przez kuratoria czy poprzez bezpośrednie kontakty oraz do organizacji społecznych. Nasza fundacja co roku przygotowuje 2 nurty działań opartych o sprzątanie świata. Są to: akcje informacyjne i promujące postawy przyjazne dla środowiska, oraz edukacja praktyczna. W pierwszym nurcie opieramy się o działania w masmediach (radiu, telewizji). Tutaj, emitowane są spoty. Ponadto przygotowywane są wydarzenia ciekawe dla tego typu mediów, tj. różnego rodzaju happeningi i inne wydarzenia atrakcyjne dla kamery oraz dla radia. Dzięki temu media te mówią o problemach, które są ważne dla polskiego środowiska. Co więcej przygotowywane są kampanie internetowe, a także kampanie pomocy zewnętrznej. Korzystamy ze wsparcia firmy Clear Channel, która pomaga nam już od 6 lat. Mianowicie, za darmo udostępnia nam nośniki typu billboard i citylight. Drugi nurt działań, czyli edukacja praktyczna polega na tym, że poprzez zapraszanie do konkursów, czy właśnie kampanie sprzątania świata inicjowane są konkretne działania w lokalnych społecznościach, które rozwiązują bardzo konkretne problemy jeśli chodzi o zarządzanie środowiskiem. Bowiem, nie chodzi o to, żebyśmy tylko mówili, że trzeba selekcjonować odpady i jak je selekcjonować, lecz zaczęli to robić i dostarczali wiedzę jak to zorganizować. Co więcej, nie chodzi o ty, żebyśmy tylko mówili o tym, że mamy wpływ na zmiany klimatyczne (być może globalne, a na pewno te regionalne czy lokalne zmiany mikroklimatu), tylko abyśmy przestali np. palić śmieci, wycinać lasy, zaczęli wyłączać niepotrzebne, nieużywane urządzenia elektryczne, nie marnowali wody podczas mycia zębów, itd. To są dziesiątki różnych prozaicznych działań, które na co dzień człowiek może wykonywać i dzięki którym naprawdę możemy oszczędzić środowisko. I to właśnie jest celem działań praktycznych. Pokazujemy, ze każda nasza decyzja ma wpływ na nasze otocznie.

Hasłem przewodnim tegorocznej akcji jest : ?Oszczędzaj. Wyłączaj. Odzyskuj. Świeć przykładem?. Czego więc dokładniej będzie dotyczyć ta kampania?

SB: Dzięki temu hasłu tak naprawdę mówimy o praktycznie pełnym spektrum zagadnień związanych z ochroną środowiska. Po pierwsze środowisko należy oszczędzać, tzn. nie wolno nam bez opamiętania zużywać surowców naturalnych, oraz nadużywać gościnności lasu. Wyłączanie oznacza to, żebyśmy nie zużywali czegoś, czego nie musimy zużywać w danym momencie. To nie chodzi o to, byśmy wyłączyli wszystkie linie technologiczne i przestali robić cokolwiek, bo nie wolno sprowadzać rzeczy do absurdu. Natomiast, jeżeli mamy telewizor, który gra dla nikogo, lampę która oświetla pusty pokój musimy pamiętać, że wówczas marnujemy niepotrzebnie ogromną ilość energii. Co więcej, musimy pamiętać o tym, że w naszych urządzeniach domowych wbudowany jest tryb czuwania. W momencie kiedy wychodzimy z domu ten tryb nie jest nam potrzebny i należy go wyłączyć. Na koniec, odzyskiwanie. Należy zdać sobie sprawę, że człowiek będzie zawsze tworzył odpady. Chodzi o ty, żebyśmy tego dobra, które jest w tych odpadach, nie marnowali. Bowiem, odpady to nie są śmieci. Kilka lat temu głównym celem Fundacji Nasza Ziemia było uświadomienie społeczeństwu, że to, co nazywamy śmieciami to nie jest rzecz niepotrzebna, że należy zmienić konotację słowa śmieć. Obiektywnie rzecz biorąc są to cenne surowce wtórne, z których można wytworzyć nowe przedmioty, na nowo je zagospodarować.

W tym roku akcja odbywa się w 2 miejscach. Dlaczego?

SB: Nie tyle w 2 miejscach. Bowiem, są to 2 różne wydarzenia. W sierpniu rozpoczęliśmy międzynarodowe sprzątanie Bałtyku. Robimy to jako część akcji sprzątanie świata. Natomiast, jest to wydarzenie o innym charakterze, niż to ?klasyczne? sprzątanie świata. W naszej fundacji mamy zasadę, ze staramy się co roku w innym miejscu robić start albo finał kampanii, bo to jest akcja wszystkich Polaków. Może to brzmi patetycznie, ale taka jest prawda. Każdego roku pomaga nam ogromna ilość wolontariuszy. Fundacja nasza Ziemia ma zaszczyt zarządzać tym całym procesem. Bez miliona wolontariuszy w całej Polsce, którzy przez okrągły rok starają się wdrażać bardzo konkretne działania kampania ta nie posiadała by tak ogromnej siły.

Fundacja Nasza Ziemia

Jakie atrakcje przewidziane są na te dni kampanii?

SB: Sprzątanie świata ma charakter wolontariacki, dobrowolny. Stąd też, niechętnie mówimy o tym, co się będzie działo. Wszystko z prostej przyczyny, że zazwyczaj dowiadujemy się o tym po czasie. Natomiast z doświadczenia wiemy, że w całej Polsce będą odbywały się happeningi, przemarsze, festyny ekologiczne, kampanie informacyjne. Ponadto będzie sztab programów dedykowanych czy to wdrażaniu czy przeprowadzaniu selektywnej obróbki odpadów oraz programy dotyczące zarządzaniem energii, oszczędności wody. Natomiast, mówiąc o wydarzeniach centralnych, które będą miały miejsce w tym roku w Toruniu (13 września) organizowana będzie całodzienna impreza, tj. cykl konferencji poświęconych gospodarce odpadami i przeróżnym innym zagadnieniom związanym z ochroną środowiska. Również będzie odbywał się festyn, na którym wystawiać się będą wszystkie (chcące wziąć w tym swój udział) organizacje ekologiczne z Polski i nie tylko. Wieczorem będzie miał miejsce koncert inaugurujący 14 kampanię sprzątania świata.

Plakat promujący tegoroczną edycję akcji Sprzątanie Świata

Jaki jest główny cel tej kampanii?

SB: Głównym celem tej kampanii jest budowanie świadomości, że cokolwiek robimy ma wpływ na środowisko. Ponadto chcemy dostarczyć wiedzy i budować podstawy przyjaźniejsze środowisku. Chodzi o to, żebyśmy mając świadomość naszego zazwyczaj negatywnego wpływu na środowisko, mieli równocześnie wiedzę co robić, by ten negatywny wpływ niwelować, albo ograniczać, albo w ogóle, żeby tego złego wpływu nie było. Ponadto, zależy nam na tym, byśmy potrafili znaleźć pewien zloty środek, tak żeby nie zagrozić trwaniu swojego gatunku, ale także zauważać drugą stronę, inne stworzenia.

Czy to nie jest tak, że ludzie dbają o czystość środowiska jedynie w tych kilka dni, a potem zapominają o tym? Czy świadczy to o nadal niskiej świadomości ekologicznej Polaków?

SB: Świadomość ekologiczna Polaków jest niska, zwłaszcza jeśli chodzi o podstawy. Deklaracje dbałości o środowisko składa 7 na 10 polaków. Można powiedzieć, że jest to powód do dumy. Jednakże, od tego poziomu deklarowanego do tego wykonawczego jest niestety ogromna przepaść. Natomiast, po 14 latach uczestnicy sprzątania świata mają pewną inną świadomość, nie robią pewnych rzeczy. Gotowość ludzi do robienia lub nie robienia czegoś musi iść w parze z możliwościami albo wystarczającą zachętą. Gotowość Polaków trzeba, więc uzupełnić o pewne systemy działania (prace organizacyjne, wysokie nakłady). Należy pamiętać, że trzeba od czegoś zacząć, oraz należy być konsekwentnym. Tego typu działania, jak sprzątanie świata w tym pomaga. Wbrew pozorom nie jest to działanie jednorazowe. Samo to, co my nazywamy akcją sprzątania świata (3 weekend września) ma formułę widowiskowego, medialnego przedsięwzięcia. Ale to jest ważne z tego powodu, że to nagłaśnia problem. Wtedy zaczyna się dyskusja, z której wydawało by się, że nic nie wynika, ale my mamy setki przypadków takiej dyskusji, z której potem rodziły się konkretne działania i w setkach miejscowości w Polsce potem zaczęły dziać się dobre rzeczy. Wszystko dlatego, że szkoły, lokalne samorządy, media spotkały się organizując sprzątanie świata. Z tego zaczęły się wspaniale rzeczy trwające nawet po kilka lat. Mamy świadomość, że w ciągu 1 dnia nie da się zmienić wiele, ale jesteśmy pewni, że można pokazać problem. Po 14 latach wiemy, że w całej Polsce są różne problemy, lokalne ale też i globalne.

Czy ludzie chętnie uczestniczą w tej akcji. Proszę powiedzieć na podstawie doświadczenia minionych 14 lat?

SB: Muszę powiedzieć, że w roku 1994, kiedy rozpoczynaliśmy kampanię sprzątania świata, sukces mierzony ilością uczestników przerósł nasze najśmielsze oczekiwania. Wówczas ponad milion osób wzięło w tym swój udział. To był czas, kiedy wydawało się, że sprzątanie świata nie ma szans przyjąć się w Polsce, bo Polacy mają dość czynów społecznych, są zainteresowani czymś innym niż środowisko. Jednak, okazało się, że Polacy chcą mieć czyste środowisko i dostrzegają narastający problem śmieci. Od tamtej pory każdego roku (prócz tego, kiedy miała miejsce powódź na południu naszego kraju) mamy milion uczestników. To co nas bardzo cieszy, to fakt, że zmieniła się struktura tych grup. To znaczy, tak jak kiedyś dominującym rodzajem uczestników były szkoły, tak w tej chwili odsetek szkół zmniejszył się w stosunku do odsetka samorządów, organizacji, firm, które w sposób strukturalny pomagają pod szyldem sprzątania świata organizować, realizować konkretne działania.

Rozmawiała: Izabela Rębała

Sławomir Brzózek jest magistrem historii (specjalność pedagogiczna), wieloletnim instruktorem harcerskim, oraz organizatorem ogólnopolskich zlotów. Z Fundacją Nasza Ziemia związany jest od roku 1996. Odpowiedzialny jest za programy edukacyjne, m.in. edukacyjne komponenty akcji "Sprzątanie świata - Polska" i program aktywnej edukacji ekologicznej w gminach "Czysta Gmina".

« poprzedni artykuł		następny artykuł »

wideofilmowanie Kraków

EkoNewsletter - Biuletyn Ekoportal.eu | X

Zachęcamy do rejestracji w Portalu Ochrony Środowiska Ekoportal.eu [w prawej kolumnie pośrodku] oraz prenumeraty biuletynu EkoNewsletter [w prawej kolumnie u góry]. Raz w miesiącu wprost do Twojej skrzynki mailowej trafi zestaw najważniejszych informacji z ochrony środowiska mijającego miesiąca. Zapraszamy również na nasze Forum.