Przywódcy paÅ„stw unijnych zobowiÄ…zali siÄ™ powstrzymać do roku 2010 spadek różnorodnoÅ›ci biologicznej na terenie Unii, co wpisuje siÄ™ do podobnej deklaracji na poziomie ogólnoÅ›wiatowym. Nie bÄ™dzie można jednak tym wyzwaniom sprostać bez znaczÄ…co wiÄ™kszych wysiÅ‚ków. Nowy komunikat Komisji Europejskiej wyznacza wÅ‚aÅ›ciwy kurs.

W obliczu coraz bardziej przekonujÄ…cych dowodów, że czÅ‚owiek przez swojÄ… dziaÅ‚alność powoli, lecz nieubÅ‚aganie, niszczy Å›rodowisko naturalne, przywódcy unijni w 2001 roku zdecydowali siÄ™ wezwać do ratowania tego wspólnego dobra. W naszym interesie bowiem leży zachowanie różnorodnoÅ›ci biologicznej. Rozmaitość organizmów, gatunków i ekosystemów, które skÅ‚adajÄ… siÄ™ na życie na naszej planecie, zapewnia nam pożywienie, zdrowie, jakość życia – jednym sÅ‚owem przetrwanie.
DziÄ™ki swej różnorodnoÅ›ci natura jest dla ludzi niewyczerpanym źródÅ‚em inspiracji. Rozmaitość ta jest także niezbÄ™dna do samooczyszczania powietrza i wody, regulacji klimatu i zapewnienia tzw. usÅ‚ug ekosystemu, czyli żywnoÅ›ci, paliw, materiaÅ‚ów i leków.
Na póÅ‚metku wdrażania obecnego planu nowy komunikat Komisji Powstrzymanie spadku różnorodnoÅ›ci biologicznej do roku 2010 i w latach nastÄ™pnych: ochrona usÅ‚ug ekosystemu dla dobrobytu ludzkoÅ›ci (Halting the loss of biodiversity by 2010 – and beyond: Sustaining ecosystem services for human well-being) okreÅ›la podstawowe dziedziny dziaÅ‚alnoÅ›ci oraz cele i Å›rodki pomocnicze (patrz ramka).
W ciÄ…gu ostatnich piÄ™ciu lat udaÅ‚o siÄ™ poczynić pewne postÄ™py w tej dziedzinie, ale bardzo wiele trzeba jeszcze zrobić. Pola, lasy, mokradÅ‚a, góry oraz akweny – te najważniejsze siedliska przyrodnicze Europy – podlegajÄ… gwaÅ‚townym zmianom.
Ekosystemy sÄ… o wiele bardziej poszatkowane w Europie niż na innych kontynentach, zaÅ› dalsza fragmentacja utrudni lub uniemożliwi ich przywrócenie. WymarÅ‚ych gatunków nie da siÄ™ wskrzesić.
Przewiduje siÄ™, że proces ten zostanie przyÅ›pieszony przez zmiany klimatyczne. Globalizacja oraz wzrost miÄ™dzynarodowego handlu i turystyki przyczyniajÄ… siÄ™ do wprowadzenia obcych gatunków, które czÄ™sto wypierajÄ… gatunki rodzime, ograniczajÄ… różnorodność biologicznÄ…, a ich kontrolowanie może okazać siÄ™ bardzo kosztowne.
Zaawansowany postÄ™p cywilizacyjny Europy sprawiÅ‚, że na naszym kontynencie pozostaÅ‚o bardzo niewiele dziewiczych obszarów. TworzÄ…c parki i rezerwaty możemy chronić znaczÄ…cÄ… część naszego dziedzictwa przyrodniczego, ale różnorodność biologicznÄ… należy wspierać także poza obszarami chronionymi.
PodstawÄ… unijnej polityki ochrony różnorodnoÅ›ci biologicznej jest sieć Natura 2000, która okreÅ›la obszary, na których ochrona Å›rodowiska wspóÅ‚gra z dziaÅ‚alnoÅ›ciÄ… ludzkÄ…. Tworzenie tej sieci już niedÅ‚ugo zakoÅ„czy siÄ™ we wszystkich 25 paÅ„stwach czÅ‚onkowskich: Å‚Ä…cznie bÄ™dzie ona obejmować okoÅ‚o 20 tysiÄ™cy obszarów chronionych, zajmujÄ…cych prawie 20 procent obszaru Unii – tyle co Niemcy i WÅ‚ochy Å‚Ä…cznie. Kolejnym etapem tej inicjatywy bÄ™dzie uwzglÄ™dnienie Å›rodowiska morskiego.
W ramach Konwencji o Róznorodnosci Biologicznej (CBD), podczas Åšwiatowego Szczytu Zrównoważonego Rozwoju ONZ, który odbyÅ‚ siÄ™ w Johannesburgu w 2002 roku, przywódcy poszczególnych paÅ„stw zobowiÄ…zali siÄ™ do „znaczÄ…cego powstrzymania utraty różnorodnoÅ›ci biologicznej do 2010 roku”. Obecnie postÄ™puje ona od 50 do 1000 razy szybciej niż bez ingerencji czÅ‚owieka.
W marcu 2006 roku strony Konwencji spotkaÅ‚y siÄ™ w brazylijskim mieÅ›cie Kurytyba. Postanowiono poprawić ogólnoÅ›wiatowÄ… infrastrukturÄ™ pozwalajÄ…cÄ… mierzyć postÄ™py w dążeniu do celu wyznaczonego na rok 2010. Uzgodniono także konkretne i jasno okreÅ›lone w czasie cele dla programów ratowania różnorodnoÅ›ci lasów, wód Å›ródlÄ…dowych, terenów suchych i póÅ‚suchych, obszarów przybrzeżnych, wysp i terenów górskich. Zbadano również sposób wdrażania programu ochrony obszarów chronionych. Konwencja dąży do stworzenia ogólnoÅ›wiatowego systemu, który obejmowaÅ‚by miÄ™dzynarodowe wody morskie. Na koniec strony uzgodniÅ‚y procedurÄ™ wynegocjowania do 2010 roku miÄ™dzynarodowych zasad korzystania z zasobów genetycznych (upraw rolnych, roÅ›lin pastewnych, warzyw, sadów itp.) oraz dzielenia siÄ™ pÅ‚ynÄ…cymi z nich korzyÅ›ciami.
Także w Kurytybie strony Kartageńskiego Protokołu o Bezpieczeństwie Biologicznym osiągnęły ważne porozumienie na temat dokumentacji potrzebnej do międzynarodowego handlu organizmami modyfikowanymi genetycznie o przeznaczeniu rolnicznym. Podjęto ważne decyzje o utworzeniu infrastruktury bezpieczeństwa biologicznego w państwach rozwijających się, oceny zagrożenia oraz internetowego portalu informacyjnego o nazwie System Wymiany Informacji o Bezpieczeństwie Biologicznym (Biosafety Clearing House).

ŹródÅ‚o: Komisja Europejska