Na listÄ™ ptaków zagrożonych wyginiÄ™ciem w ciÄ…gu kilkudziesiÄ™ciu lat ornitolodzy zakwalifikowali 20 pospolitych gatunków.
"Najnowszy raport z programu Monitoringu Pospolitych Ptaków LÄ™gowych przedstawia niezbyt optymistyczny bilans. SpoÅ›ród 100 analizowanych gatunków, wiÄ™kszość wykazuje tendencje spadkowe. Corocznie ubywa przeciÄ™tnie 1 proc. ptaków. Najgorzej jest z ptakami krajobrazu rolniczego, które wymierajÄ… w tempie 3 proc. rocznie" - podkreÅ›la PrzemysÅ‚aw Chylarecki z OTOP, opiekun naukowy programu.
Chylarecki wyjaÅ›nia, że program dostarcza danych do obliczania europejskiego wskaźnika Farmland Bird Index (FBI). Uznawany jest on przez KomisjÄ™ EuropejskÄ… za oficjalny miernik zmian różnorodnoÅ›ci biologicznej w krajach UE w ramach strategii LizboÅ„skiej, a od przyszÅ‚ego roku - w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Z danych OTOP wynika, że w ciÄ…gu ostatnich piÄ™ciu lat wskaźnik ten spadÅ‚ w Polsce o 12 procent.

Chylarecki uważa, że wymieranie pospolitych ptaków jest zÅ‚ym sygnaÅ‚em. Oznacza bowiem, że na terenach pokrywajÄ…cych 60 proc. powierzchni kraju mamy do czynienia z postÄ™pujÄ…cymi zmianami Å›rodowiska. "Od sytuacji ekologicznej na tych obszarach zależy to, jak czystÄ… mamy wodÄ™ i żywność. W efekcie, zmiany liczebnoÅ›ci ptaków sÄ… barometrem zmian jakoÅ›ci naszego życia" - ocenia Chylarecki.  
Naukowcy wiążą duże nadzieje z Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich, z którego cześć unijnych pieniÄ™dzy mogÅ‚aby zostać przeznaczona na ochronÄ™ Å›rodowiska.

"Intensyfikacja rolnictwa nie jest w Polsce aż tak zauważalna, ale dotyka i nas. Powszechna jest opinia, że Europa zachodnia to pustynia i tam jest intensywne rolnictwo. Tymczasem wskaźnik intensyfikacji rolnictwa na Opolszczyźnie, czy na Kujawach jest porównywalny z intensywnoÅ›ciÄ… upraw w Niemczech" - mówi

WedÅ‚ug ornitologów, podstawowym wnioskiem, jaki wyÅ‚ania siÄ™ z badaÅ„ to ten, że Polska ma wyjÄ…tkowo cenne zasoby przyrodnicze i sÄ… nimi nie tylko żubry. "Naszym przyrodniczym walorem sÄ… również pospolite ptaki zwiÄ…zane z krajobrazem rolniczym. W Polsce, w porównaniu z WielkÄ… BrytaniÄ…, mamy 4-6 razy wiÄ™cej pospolitych ptaków na każdym kilometrze kwadratowym" - dodaje Chylarecki. 
Z monitoringu OTOP wynika, że populacja dzierlatki, pospolitego skowronka zwiÄ…zanego z terenami wiejskimi, a czÄ™sto też z obrzeżami miast, w ciÄ…gu ostatnich 5 lat spadÅ‚a o 46 proc. "W latach 80.-90. mieliÅ›my w Warszawie 80 par dzierlatek, w tej chwili nie ma ani jednej" - mówi Chylarecki.

Innym gatunkiem, który ilustruje trendy spadkowe jest czajka. Dotychczas byÅ‚a ona sztandarowym gatunkiem krajobrazu rolniczego. Jej liczebność spadÅ‚a w ciÄ…gu 5 lat o 1/3. To gatunek, który wymiera gÅ‚ównie z powodu zamiany Å‚Ä…k na pola uprawne.  

Zdaniem naukowców, najwiÄ™kszym zaskoczeniem jest spadek populacji szczygÅ‚a. To powszechnie znany i lubiany gatunek, który ginie z powodu intensyfikacji rolnictwa.

Innym gatunkiem jest kopciuszek, którego populacja spadÅ‚a o 1/3 z zupeÅ‚nie niejasnych - jak twierdzÄ… naukowcy - powodów, podczas gdy liczebność mazurka, czyli wróbla polnego spadÅ‚a o poÅ‚owÄ™. "Kopciuszek nie jest gatunkiem zwiÄ…zanym z krajobrazem rolniczym. To ptak miejski, dlatego spadek jego liczebnoÅ›ci jest dla nas zaskoczeniem" - zaznacza Chylarecki.

Program Minitoringu Pospolitych Ptaków LÄ™gowych jest finansowany przez brytyjskie Królewskie Towarzystwo Ochrony Ptaków, a w tym roku również przez UniÄ™ EuropejskÄ… z grantu PHARE 2003.
 
ŹródÅ‚o: Nauka w Polsce